Een noodoverloop plat dak is een van de goedkoopste onderdelen van een industrieel dak en tegelijk een van de weinige die een instorting kan tegenhouden. Op een bedrijfshal met duizenden vierkante meters dakvlak komt bij een stevige zomerbui in korte tijd een enorme hoeveelheid water naar beneden. Zolang de hoofdafvoeren open zijn, merkt niemand daar iets van. Zit er één slok blad, folie of isolatieafval in de tapkelk, dan verandert het dak in een ondiepe waterbak.
Die waterbak weegt. En anders dan bij een woning, waar het over enkele tientallen vierkante meters gaat, gaat het hier over grote overspanningen met ver uit elkaar liggende gordingen. Daarom hoort de regenwaterafvoer bij elke renovatie of vervanging van een industrieel dak op tafel te liggen, samen met de isolatie en de dakdichting. In dit artikel leest u hoe het misgaat, wat een noodoverloop precies doet en hoe u dit concreet meeneemt in een dakproject.
Waarom stilstaand water een dak echt overbelast
Water weegt ongeveer tien kilogram per vierkante meter per centimeter waterhoogte. Een plas van vijf centimeter over een vlak van duizend vierkante meter komt dus overeen met een extra last van tientallen tonnen op de constructie. Die last stond in het oorspronkelijke ontwerp niet noodzakelijk voorzien, zeker niet als het dak sindsdien zwaarder is geworden door een extra isolatielaag, een tweede dichting of zonnepanelen.
Erger is het mechanisme dat daarna op gang komt. Het dak buigt licht door onder het water, waardoor de laagte dieper wordt en er nog meer water naartoe loopt. Dat extra water doet de doorbuiging verder toenemen. Dit heet ponding, en het is een zichzelf versterkend proces. Het stopt pas als het water ergens weg kan, of als de constructie bezwijkt.
Hoofdafvoer en noodoverloop doen niet hetzelfde
De hoofdafvoer voert het dagelijkse regenwater af. Die zit op het laagste punt van elk afwateringsvlak en is aangesloten op een leiding naar de riolering, een buffer of een infiltratievoorziening. Dat systeem is ontworpen voor een normale bui, niet voor een verstopping.
De noodoverloop, ook spuwer of noodoverstort genoemd, heeft één taak: de waterhoogte op het dak begrenzen wanneer de hoofdafvoer het laat afweten. Daarom gelden er drie principes.
- De noodoverloop loost zichtbaar in de open lucht, langs de gevel naar buiten. Nooit aangesloten op dezelfde leiding als de hoofdafvoer, want die kan net de oorzaak van het probleem zijn.
- De onderkant zit boven de normale waterlijn van de hoofdafvoer, zodat hij bij gewone regen droog blijft en u meteen ziet dat er iets fout zit als hij loopt.
- De onderkant zit ruim onder het niveau waarop de constructie overbelast raakt, en ook onder de laagste dorpel, gevelaansluiting of dakrandopstand.
Een spuwer die uitgeeft in de dakgoot of in een gesloten buis is geen noodoverloop. Dat is een tweede hoofdafvoer die bij vorst of verstopping even nutteloos is als de eerste.
Wat er in de praktijk misgaat op industriële daken
Bij inspecties op bedrijfsgebouwen komen steeds dezelfde punten terug. Ze zijn zelden spectaculair, maar samen verklaren ze de meeste gevallen van wateroverlast op een plat dak.
- Bladeren, mos, stof van de productie en verwaaide folie die de bladvanger of de tapkelk dichtzetten.
- Achtergebleven werfafval na eerdere werken: isolatiesnippers, stukken dampscherm, schroeven en bevestigingsplaatjes.
- Een noodoverloop die bij een vorige renovatie mee onder de nieuwe isolatie en dichting is verdwenen.
- Zonnepanelen en kabelgoten die de vrije doorstroming naar de afvoer blokkeren en blad vasthouden.
- Doorbuiging tussen de gordingen, waardoor het water niet langer naar de afvoer loopt maar in het veld blijft staan.
- Extra dakvlakken of luifels die na een uitbreiding op dezelfde afvoer zijn aangesloten, zonder dat de capaciteit is nagerekend.
- Vorst: een spuwer die in de schaduw van een gevel zit, kan dichtvriezen terwijl de smeltende sneeuw op het dak wel doorloopt.
Op een logistieke hal of een groot magazijn met lange overspanningen en veel dakoppervlak per afvoerpunt tellen deze details zwaarder door dan op een klein kantoorgebouw.
De noodoverloop plat dak bij renovatie meenemen
Bij een renovatie verandert het dakvlak bijna altijd van hoogte. Wie een bestaand dak overisoleert of de volledige opbouw vernieuwt, legt er al snel enkele centimeters bij. Voor de EPB-eis bij een renovatie met vergunning geldt in Vlaanderen, Wallonië en Brussel een U-waarde van hoogstens 0,24 W/m²K. Met onze rekenwaarden komt dat neer op ongeveer 90 mm PIR of 145 mm minerale wol op een steeldeck. Die laag komt boven op wat er eventueel al ligt.
Het gevolg: de bestaande noodoverlopen zitten na de werken te laag, of net niet meer laag genoeg om nog nuttig te zijn. Ook de dakrandopstand wordt relatief lager, waardoor de marge tussen waterhoogte en overlopende dakrand kleiner wordt. Dat moet vóór de uitvoering worden nagerekend, niet achteraf worden vastgesteld.
Concrete aandachtspunten bij een dakproject
- Elk afwateringsvlak apart bekijken: een dak met dakranden, muurtjes of een hoger bouwdeel bestaat vaak uit meerdere gescheiden vlakken.
- Het aantal en de doorlaat van de noodoverlopen afstemmen op het oppervlak van het vlak en op de waterhoogte die de constructie aankan.
- De doorvoeringen door de dakrand of gevel waterdicht inwerken, met een degelijke flashing rond de buis.
- Hemelwaterafvoeren en noodoverlopen mee verhogen bij overisolatie, met nieuwe inzetstukken tot boven de nieuwe dichting.
- Bij een volledig nieuwe opbouw de afschotlijnen en de afvoerpunten samen ontwerpen, niet los van elkaar.
Hoe die lagen zich tot elkaar verhouden, ziet u in detail op onze pagina over de dakopbouw van een steeldeck dak.
Asbestsanering: het moment om alles recht te zetten
Wordt een oude golfplaat vervangen, dan wordt het volledige dakvlak opnieuw opgebouwd. Dat is hét moment om afschot, afvoeren en noodoverlopen in één keer correct te leggen. In Vlaanderen moet elk gebouw van voor 2001 tegen 2032 een asbestattest hebben en moeten risicovolle toepassingen er tegen 2034 uit; wie werkgever is, heeft in heel België sowieso een asbestinventaris nodig van het gebouw waarin zijn mensen werken. Veel bedrijven combineren die verplichting met asbestsanering en een nieuw dak in één traject.
Onderhoud: open houden is goedkoper dan herstellen
Een noodoverloop werkt alleen als hij vrij blijft. Twee controles per jaar volstaan meestal: één in het najaar na de bladval en één in het voorjaar. Loop daarbij elk afwateringsvlak af, verwijder blad en afval uit de bladvangers, kijk of de spuwers vrij door de dakrand steken en let op kringen of slibranden die aangeven tot waar het water eerder heeft gestaan. Fotografeer wat u aantreft, zo ziet u over de jaren heen of een bepaald punt structureel water vasthoudt.
Merkt u na elke bui dezelfde plas op dezelfde plek, dan is er meer aan de hand dan een vuile afvoer. Dan gaat het om afschot of doorbuiging, en dat lost u niet op met een bezem.
Hoe DMA dit aanpakt
DMA Steeldeck is gespecialiseerd in steeldeck daken op industriële gebouwen en werkt rechtstreeks voor privébedrijven. Bij een opmeting leggen wij niet alleen de isolatie en de dichting vast, maar ook de afwatering: hoeveel afwateringsvlakken er zijn, waar de hoofdafvoeren zitten, of er noodoverlopen aanwezig zijn en op welke hoogte die na de nieuwe opbouw moeten komen. Op basis daarvan bepalen wij de juiste dakopbouw en zetten wij er onze gespecialiseerde vakmensen op. Wij volgen het traject op van opmeting tot oplevering en blijven het vaste aanspreekpunt van de bouwheer, ook voor de detailpunten rond dakranden en doorvoeringen.
Aan de slag met uw eigen dak
Weet u niet zeker of uw hal voldoende noodoverlopen heeft, of staat er na elke bui water op dezelfde plek? Begin dan met een korte beoordeling via onze dakscan: zes vragen en u weet waar u staat. Plant u al een renovatie van uw industrieel dak, neem de afwatering dan mee in het bestek voor u offertes opvraagt. U vermijdt er discussies en waterschade mee.
Veelgestelde vragen
Is een noodoverloop verplicht op een plat dak van een bedrijfshal?
Een plat dak moet veilig blijven wanneer de hoofdafvoer dichtzit. Daarom hoort bij elk afwateringsvlak een noodvoorziening die de waterhoogte begrenst. Op industriële daken is een noodoverloop die vrij in de open lucht loost de standaardoplossing; bij een nieuw dak of een renovatie met vergunning wordt dit mee ontworpen.
Hoeveel noodoverlopen heeft mijn dak nodig?
Dat hangt af van het oppervlak per afwateringsvlak en van de waterhoogte die de constructie veilig aankan. Een dak met dakranden of hoger liggende bouwdelen bestaat vaak uit meerdere gescheiden vlakken, en elk vlak heeft zijn eigen noodoverloop nodig. Dit wordt per gebouw berekend, niet geschat.
Op welke hoogte moet een spuwer zitten?
Boven de normale waterlijn van de hoofdafvoer, zodat hij bij gewone regen droog blijft en een lopende spuwer meteen een alarmsignaal is. En voldoende onder het punt waarop de constructie overbelast raakt, en onder de laagste dorpel of gevelaansluiting.
Wat gebeurt er met mijn afvoeren als het dak wordt overisoleerd?
Die moeten mee omhoog. Hemelwaterafvoeren krijgen een nieuw inzetstuk tot boven de nieuwe dichting en de noodoverlopen worden op de juiste hoogte in de dakrand opnieuw ingewerkt. Wordt dat vergeten, dan zit uw noodvoorziening na de werken onder de isolatie en doet ze niets meer.